آیا غذای تر به دندان سگ و گربه آسیب می‌زند؟ باورها و مراقبت واقعی دهان
آیا غذای تر به دندان سگ و گربه آسیب می‌زند؟ باورها و مراقبت واقعی دهان
سه‌شنبه، ۵ آبان ۱۴۰۵
یکی از رایج‌ترین دلیل‌هایی که بعضی صاحبان پت از غذای تر یا تازه دوری می‌کنند، این باور است که «غذای خشک دندان را تمیز می‌کند و غذای تر جرم می‌آورد». این جمله نیمه‌درست است و همین باعث می‌شود مهم‌ترین بخش مراقبت دهان، یعنی تمیزکردن مستقیم دندان، فراموش شود.
بیماری دندان و لثه از شایع‌ترین مشکلات سلامت در سگ‌ها و گربه‌های بالغ است. بسیاری از آن‌ها تا سن میانسالی درجاتی از بیماری لثه دارند. این مقاله توضیح می‌دهد غذا واقعاً چه نقشی دارد و چه کاری بیشترین اثر را دارد.
پلاک و جرم چطور شکل می‌گیرد؟
پلاک لایه‌ای چسبنده از باکتری‌ها و بقایای غذا و بزاق است که در چند ساعت پس از تمیز شدن دندان دوباره روی آن می‌نشیند. اگر برداشته نشود، با مواد معدنی بزاق ترکیب می‌شود و به جرم سخت تبدیل می‌شود. جرم سطحی زبر ایجاد می‌کند که پلاک بیشتری روی آن جمع می‌شود و التهاب لثه را تشدید می‌کند.
نکته کلیدی این است که پلاک با هر نوع غذایی تشکیل می‌شود، حتی اگر حیوان هیچ چیز نخورد. ژنتیک، شکل فک، نژاد، سن و میزان تمیزکردن دندان، نقش بسیار بیشتری از نوع بافت غذا دارند. نژادهای کوچک و صورت‌پهن و برخی گربه‌ها به‌طور خاص مستعدترند.
غذای خشک معمولی واقعاً دندان را تمیز می‌کند؟
ایده این است که دانه‌های سفت هنگام جویدن پلاک را می‌سایند. در عمل، بسیاری از سگ‌ها و گربه‌ها دانه‌های کوچک را درسته می‌بلعند یا فقط با نوک دندان می‌شکنند و تماس کافی با سطح دندان، به‌خصوص نزدیک خط لثه، برقرار نمی‌شود. به همین دلیل اثر تمیزکنندگی غذای خشک معمولی محدود است و نمی‌توان آن را جایگزین مراقبت دندان دانست.
استثنا، غذاها و جویدنی‌هایی است که به‌طور خاص برای سلامت دهان طراحی شده‌اند؛ مثلاً دانه‌های بزرگ با بافت فیبری که هنگام جویدن کامل نمی‌شکنند و سطح دندان را می‌سایند، یا افزودنی‌هایی که تشکیل جرم را کم می‌کنند. در برخی کشورها، شورای سلامت دهان حیوانات (VOHC) محصولاتی را که در آزمون‌های کنترل‌شده اثرشان ثابت شده، تأیید می‌کند. این تأیید با «غذای خشک» به معنای عام فرق دارد.
پس غذای تر بد است؟
غذای تر یا تازه به خودی خود عامل بیماری دندان نیست. ممکن است بقایای نرم غذا کمی بیشتر روی دندان بماند، اما تفاوت اصلی را مراقبت دهان تعیین می‌کند، نه بافت غذا. از طرف دیگر، غذای مرطوب مزایای مهمی دارد: آب بیشتر برای گربه‌ها، کنترل آسان‌تر سهم و حجم، و خوردن راحت‌تر برای حیوان با دندان حساس یا سالمند.
انتخاب غذا را بر پایه نیاز تغذیه‌ای، تحمل گوارشی، آب و وزن انجام دهید و مراقبت دهان را برنامه‌ای جداگانه بدانید.
مسواک‌زدن؛ مؤثرترین کار در خانه
مسواک‌زدن روزانه یا دست‌کم چند بار در هفته، مؤثرترین روش خانگی برای کنترل پلاک است. چند نکته برای شروع:
از خمیردندان مخصوص حیوان استفاده کنید؛ خمیردندان انسان مناسب نیست و برخی شامل زایلیتول‌اند که برای سگ خطرناک است.
با لمس لب و لثه با انگشت شروع کنید، بعد مسواک انگشتی و در نهایت مسواک کوچک.
روی سطح بیرونی دندان‌های عقب و نیش‌ها تمرکز کنید؛ آنجا جرم بیشتر جمع می‌شود.
جلسه‌ها را کوتاه و مثبت نگه دارید و پس از آن تشویق کنید.
در گربه‌ها صبر بیشتری لازم است؛ حتی مسواک‌زدن چند دندان در هر جلسه شروع خوبی است.
جویدنی‌ها و محصولات کمکی
جویدنی‌های دندانی، اسپری‌ها و افزودنی‌های آب می‌توانند مکمل مسواک باشند، نه جایگزین آن. محصولاتی را انتخاب کنید که اثرشان در آزمون‌های معتبر ثابت شده است. جویدنی‌ها کالری دارند و باید در سهم تشویقی روزانه حساب شوند؛ مقاله قانون ۱۰ درصد تشویقی این حساب را توضیح می‌دهد.
از استخوان پخته، شاخ، سم و جویدنی‌های خیلی سفت که با فشار ناخن فرو نمی‌روند پرهیز کنید؛ این‌ها از علت‌های رایج شکستگی دندان‌اند.
علائم بیماری دهان
بوی بد دهان، قرمزی یا خونریزی لثه، جرم قهوه‌ای روی دندان، جویدن از یک طرف، انداختن غذا از دهان، کشیدن پنجه به صورت، بی‌اشتهایی یا ترجیح ناگهانی غذای نرم، می‌توانند نشانه درد دهان باشند. در گربه‌ها ضایعات جذبی دندان شایع و دردناک‌اند و ممکن است فقط با کم‌خوردن خودشان را نشان دهند.
معاینه دهان بخشی از معاینه سالانه است و تمیزکاری حرفه‌ای زیر بیهوشی، تنها روش برداشتن جرم زیر لثه و بررسی کامل دندان‌هاست. بعد از درمان دندان، غذای نرم ممکن است چند روز لازم باشد؛ مقاله غذای نرم بعد از کشیدن دندان جزئیات را دارد.
مراقبت دهان در هر مرحله زندگی
در توله و بچه‌گربه، بهترین زمان برای عادت‌دادن به لمس دهان و مسواک است؛ حتی اگر هنوز جرمی وجود ندارد. در بزرگسالی، مسواک منظم و معاینه سالانه دهان کافی است و اگر جرم دیده شد، تمیزکاری حرفه‌ای زودتر انجام شود. در سالمندی، درد دهان ممکن است خودش را فقط با کم‌خوردن یا کاهش وزن نشان دهد، پس هر تغییر اشتها را با معاینه دهان شروع کنید.
نژادهای کوچک سگ و گربه‌هایی که سابقه بیماری لثه دارند، ممکن است تمیزکاری‌های حرفه‌ای منظم‌تری لازم داشته باشند. برنامه را با دامپزشک تنظیم کنید و مسواک خانگی را بین نوبت‌ها ادامه دهید.
غذای تازه برای حیوان با دهان حساس
برای سگ و گربه سالمند یا حیوانی که پس از درمان دندان یا به خاطر از دست دادن دندان‌ها جویدن برایش سخت است، بافت نرم و بوی قوی غذای تازه می‌تواند خوردن را آسان‌تر کند. این انتخاب به معنی درمان مشکل دندان نیست؛ علت درد باید با دامپزشک بررسی شود.
سؤالات متداول
غذای خشک جای مسواک را می‌گیرد؟
نه. اثر تمیزکنندگی غذای خشک معمولی محدود است. فقط محصولات دندانی طراحی‌شده و تأییدشده اثر قابل‌توجهی دارند و آن‌ها هم جای مسواک را نمی‌گیرند.
غذای تر باعث جرم بیشتر می‌شود؟
تفاوت اصلی را مراقبت دهان تعیین می‌کند. حیوانی که غذای تر می‌خورد و دندانش مسواک می‌شود، می‌تواند دهان سالم‌تری از حیوانی با غذای خشک بدون مراقبت داشته باشد.
هر چند وقت مسواک بزنم؟
ایده‌آل روزانه است؛ حداقل چند بار در هفته اثر قابل‌توجهی دارد.
بوی بد دهان گربه‌ام طبیعی است؟
خیر. بوی بد دهان معمولاً نشانه بیماری لثه یا دندان یا گاهی مشکلات دیگر بدن است و بررسی می‌خواهد.
استخوان برای تمیزکردن دندان سگ خوب است؟
استخوان پخته خطرناک است و استخوان خام هم خطر شکستگی دندان و مشکلات گوارشی دارد. جویدنی‌های طراحی‌شده و تأییدشده گزینه ایمن‌تری‌اند.
پیشنهاد لی‌لی پوت
نوع غذا را بر پایه نیاز تغذیه‌ای، آب و وزن انتخاب کنید و مراقبت دهان را جداگانه برنامه‌ریزی کنید. گزینه‌های مرطوب را در غذاهای تازه سگ و غذاهای تازه گربه ببینید.