سهشنبه، ۵ آبان ۱۴۰۵

دیدن سگ یا گربهای که چند دقیقه بعد از غذا همه وعده را بالا میآورد، نگرانکننده است. گاهی علت سادهای مثل تند خوردن دارد و با تغییر ظرف و وعده حل میشود؛ گاهی نشانه مشکلی در مری، معده، روده یا حتی بیماریهای دیگر بدن است. قدم اول، تشخیص این است که با «برگرداندن» غذا روبهروییم یا «استفراغ» واقعی.
این مقاله راهنمای عمومی است و جای معاینه را نمیگیرد. در تولهها، بچهگربهها، حیوانات سالمند و هر حیوانی که بیماری زمینهای دارد، آستانه مراجعه به دامپزشک پایینتر است.
برگرداندن (Regurgitation) معمولاً بیزحمت و ناگهانی است. حیوان فقط سرش را پایین میآورد و غذا بیرون میآید، بدون انقباض شکم یا تهوع قبلی. غذا معمولاً هضمنشده است، گاهی شکل لولهای دارد و با مخاط پوشیده شده. اغلب درست بعد از خوردن رخ میدهد.
استفراغ (Vomiting) فرایندی فعال است. معمولاً پیش از آن نشانههای تهوع دیده میشود: آب دهان زیاد، لیسیدن لب، بیقراری یا قورتدادن مکرر. سپس انقباضهای واضح شکم و زور زدن رخ میدهد. محتوا ممکن است نیمههضمشده یا همراه با مایع زرد باشد و هر زمانی پس از غذا رخ دهد.
این تفاوت برای دامپزشک اهمیت زیادی دارد، چون علتها و آزمایشهای لازم متفاوتاند. اگر میتوانید، از اتفاق بعدی فیلم کوتاه بگیرید.
تند خوردن و بلعیدن هوا، بهخصوص در سگهای پرخور و خانههای چندحیوانی.
خوردن حجم زیاد در یک وعده.
تغییر ناگهانی غذا یا معرفی غذای جدید.
بازی و دویدن شدید بلافاصله بعد از غذا.
غذای خیلی سرد مستقیم از یخچال در بعضی حیوانات حساس.
گلوله مو در گربهها، بهویژه گربههای پشمالو.
خوردن چیز نامناسب: علف، زباله، غذای سفره یا چربی زیاد. علفخوردن سگ بهتنهایی علت قطعی استفراغ نیست؛ راهنمای علفخوردن سگ به ثبت الگو و نشانههای همراه کمک میکند.
استفراغ مکرر میتواند با بیماریهای گوارشی مثل التهاب روده، حساسیت غذایی، انگل، انسداد با جسم خارجی یا پانکراتیت مرتبط باشد. بیماریهای خارج از دستگاه گوارش هم استفراغ ایجاد میکنند: بیماری کلیه، کبد، دیابت، پرکاری تیروئید در گربه و برخی مسمومیتها. برگرداندن مکرر هم ممکن است به مشکل مری اشاره داشته باشد.
یک باور رایج این است که «گربهها طبیعتاً زیاد استفراغ میکنند». استفراغ گاهبهگاه گلوله مو ممکن است رخ دهد، اما استفراغ منظم، مثلاً هفتهای یک بار یا بیشتر، طبیعی نیست و ارزش بررسی دارد. مقاله گلوله موی گربه این مرز را دقیقتر توضیح داده است.

با دامپزشک فوراً تماس بگیرید اگر:
استفراغ چند بار در یک روز تکرار میشود یا حیوان حتی آب را نگه نمیدارد.
در استفراغ خون، مایع قهوهای شبیه تفاله قهوه یا مواد بدبو شبیه مدفوع دیده میشود.
حیوان بیحال، ضعیف یا دردناک است، یا شکمش متورم و سفت شده.
سگ عمیقسینه تلاش بینتیجه برای استفراغ دارد و شکمش باد کرده؛ این میتواند نشانه پیچخوردگی معده و اورژانس باشد.
احتمال خوردن جسم خارجی، دارو، سم یا گیاه سمی وجود دارد. اگر خوردن خاک یا اشیای غیرخوراکی تکرار میشود، راهنمای پیکا در سگ و گربه نشانههای اقدام فوری و بررسی علت را جدا میکند.
استفراغ با اسهال شدید، تب یا بیاشتهایی همراه است.
حیوان توله، بچهگربه، سالمند یا دارای بیماری مزمن است.
گربه بیش از یک روز غذا نمیخورد.
اگر حیوان بالغ و سالم یک بار استفراغ کرده و بعد کاملاً سرحال است، معمولاً میتوانید چند ساعت زیر نظرش بگیرید. آب در دسترس باشد اما اگر یکباره حجم زیاد مینوشد و دوباره بالا میآورد، آب را در دفعات کوچک بدهید. وعده بعدی را کوچکتر و از غذای همیشگی بدهید. اگر استفراغ تکرار شد یا یکی از علائم بالا ظاهر شد، مراجعه کنید.
ناشتا نگهداشتن طولانی بدون دستور دامپزشک توصیه نمیشود، بهخصوص در گربهها و حیوانات کوچک. داروهای انسانی ضد تهوع یا معده را هرگز خودسرانه ندهید؛ بعضی از آنها برای سگ و گربه سمیاند.
سرعت خوردن را کم کنید. اسلوفیدر، فیدر پازلی یا پخشکردن غذا در سینی بزرگ، سرعت را کم میکند. مقاله تند غذا خوردن سگ گزینهها را مقایسه کرده است.
وعدهها را کوچکتر و بیشتر کنید. همان سهم روز را در سه تا چهار وعده تقسیم کنید. مقاله غذای آزاد یا وعدهبندی برنامهریزی وعدهها را توضیح میدهد.
در خانه چندحیوانی جدا غذا بدهید. رقابت، سرعت خوردن را بالا میبرد.
بعد از غذا استراحت. بازی شدید و دویدن را تا یکی دو ساعت بعد از غذا محدود کنید.
دمای غذا. غذای تازه را پس از یخزدایی در یخچال، کمی به دمای اتاق نزدیک کنید.
تغییر غذا را تدریجی کنید. اگر استفراغ بعد از تغییر غذا شروع شده، برنامه تدریجی را دنبال کنید. نشانههای طبیعی دوره تغییر را در مقاله مدفوع شل بعد از تغییر غذا ببینید.
غذای تازه و تر اگر درست نگهداری نشود، میتواند علت ناراحتی گوارشی باشد. غذایی که ساعتها بیرون مانده، بارها گرم و سرد شده یا بو و ظاهر غیرعادی دارد، نباید سرو شود. اگر استفراغ با غذای تازه همزمان شده، اول نحوه یخزدایی، زمان ماندن در یخچال و تمیزی ظرف را بررسی کنید. مقاله نگهداری غذای تازه سگ و گربه مراحل درست را دارد.
از طرف دیگر، بعضی حیوانات بعد از تغییر از غذای خشک به تازه، به خاطر خوردن حجم بیشتر یا سریعتر، در روزهای اول برگرداندن غذا دارند. تقسیم همان سهم در وعدههای بیشتر و ادامه تغییر تدریجی معمولاً کمک میکند. اگر با وجود این تغییرات استفراغ ادامه داشت، غذا را مقصر قطعی ندانید و بررسی را شروع کنید.
زمان هر اتفاق نسبت به غذا، ظاهر محتوا (غذای هضمنشده، مایع زرد، کف، مو، خون)، دفعات در روز و هفته، نوع غذا و هر تغییر اخیر، اشتها، مدفوع و انرژی. یک عکس یا فیلم کوتاه هم کمک بزرگی است. این اطلاعات تشخیص را سریعتر و دقیقتر میکند.
اغلب به تند خوردن یا برگرداندن مربوط است. اسلوفیدر و وعده کوچکتر را امتحان کنید؛ اگر تکرار شد یا با علائم دیگر همراه بود، بررسی مری و معده لازم است.
گاهی با معده خالی طولانی مرتبط است و تقسیم وعدهها کمک میکند. اگر مکرر است، با دامپزشک مشورت کنید.
نه. استفراغ منظم حتی اگر گربه سرحال باشد، ارزش بررسی دارد.
ناشتای طولانی خودسرانه توصیه نمیشود. اگر حیوان سرحال است، وعده بعدی را کوچکتر بدهید؛ در غیر این صورت با دامپزشک تماس بگیرید.
غذا بهتنهایی درمان استفراغ نیست. علت باید مشخص شود؛ هر تغییر غذایی را تدریجی و با نظر دامپزشک انجام دهید.
اگر حیوان سالم است و دامپزشک مشکل خاصی پیدا نکرده، برنامه وعدهها و سرعت خوردن را تنظیم کنید و هر تغییر غذایی را آرام انجام دهید. ظرفهای مناسب را در دسته ظرف غذای سگ و گربه و راهنمای انتخاب را در راهنمای انتخاب ظرف غذا ببینید.